درباره تربت جام

شهرستان تربت جام از روزگاران کهن جايگاه ويژه‌اي در تاريخ، هنر، عرفان و ادبيات ايران داشته است. موقعيت خاص جغرافيايي آن که در مسير جاده ابريشم و شاهراه هرات به نيشابور قرار گرفته همواره تحت تأثير اين دو پايتخت هنري و فرهنگي ايران بوده است. اين شهر را در طول دوران با نام زام، زاب، بوژگان، پوچگان، جام و تربت جام خوانده‌اند. بوژگان کرسي اين ناحيه تا قرون سوم و چهارم هجري شمسي بوده است و زادگاه بزرگاني چون ابوالوفاء بوژگاني (بنيان‌گذار هندسه کروي و محاسب وارياسيون مدار ماه) و خواجه ابوذر بوژگاني (اولين شاعر شعر عرفاني در زبان پارسي) مي‌باشد.

در قرن پنجم و ششم هجري به واسطه حضور و مدفن شيخ‌الاسلام احمد جامي، نام آن به تربت جام تغيير پيدا مي‌کند و اندک اندک محوطه تاريخي بوژگان مرکزيت خود را از دست مي‌دهد. در اعتبار شيخ جام همين بس که شاعر بلند آوازه ايران زمين، شمس‌الدين محمد حافظ شيرازي در ارادت وي چنین مي‌گويد:

«حافظ مريد جام مي است اي صبا برو                                وز بنده بندگي برسان شيخ جام را»

وجود ابنيه تاريخي چون مجموعه آرامگاهي شيخ جام، مقبره و مدرسه خواجه عزيزالله، مقبره شاهزاده قاسم انوار و شهرهاي تاريخي بوژگان و خرگرد (زادگاه خاتم‌الشعراي شعر پارسي مولانا عبدالرحمن جامي)، مسجد نور، رباط تاريخي جام، آب‌انبارها و … اين شهر را به عنوان گنجينه‌اي بي بديل از هنر معماري ايران در طول قرون متمادي معرفي نموده است.

 

رباط تاريخي جام
رباط تاريخي جام

 

مجموعه آرامگاهي شيخ جام
مجموعه آرامگاهي شيخ جام

 

محراب مسجد کرماني
محراب مسجد کرماني

 

گنبد فيروزشاهي و ايوان مزار شيخ جام
گنبد فيروزشاهي و ايوان مزار شيخ جام

 

مسجد سپيد
مسجد سپيد

 

مقبره و مدرسه خواجه عزيزالله
مقبره و مدرسه خواجه عزيزالله